به سايت خوش آمديد !


براي مشاهده مطلب اينجا را کليک کنيد

بررسی رفتار بازیگران درگیر در اعلام پایتختی قدس از منظر روانشناختی

 به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری آفتاب نما‌،اعلام به رسمیت شناسی قدس به عنوان پایتخت رژیم ساختگی اسرائیل از سوی ترامپ رئیس جمهور آمریکا در دسامبر2017و انتقال رسمی سفارت آمریکا به قدس در14 می2018 در پی لغو برجام از جانب ترامپ، برگی دیگر از پرونده پرچالش این فرد تنها ظرف 15 ماه از حضورش در راس سیاست آمریکا را ورق زد. طبیعتا نمی توان به طور مطلق ادعا داشت که تصمیمات ساختارشکنانه و انتحاری ترامپ در یکسال گذشته صرفا به منویات شخصی او باز می‌گردد؛ بلکه باید یک جریان فکری همسو در نظام تصمیم گیری آمریکا وجود داشته باشد تا اینگونه مسائل به عینیت برسند. اما از منظر روانشناسی سیاسی، به هر حال ارتباط مستقیمی بین بخشی از تصمیمات سیاسی با تمایلات و جهان بینی فردی تصمیم سازان وجود دارد.اریک اریکسون نظریه پرداز مشهور آلمانی-آمریکایی در عرصه روانشناسی، صاحب نظریه «هویت» و نخستین تئوریزه کننده اصطلاح «بحران هویت» است که مجموع رفتارهای بشری در ادوار مختلف زندگی را متناسب با هویتش مورد بررسی قرار داده است. اگر سه بازیگر اصلی در پروژه مصادره قدس شریف را آمریکا(ترامپ)، رژیم صهیونیستی(نتانیاهو) و عربستان سعودی(بن سلمان) در نظر بگیریم، آنگاه شاید بتوان به رفتارشناسی سه فرد مذکور به ویژه شخص دونالد ترامپ از دریچه نظریه هویت اریکسون پرداخت.به طور کلی می توان گفت ترامپ و بن سلمان با وجود تفاوت زیاد سنی، دارای اشتراکاتی از منظر بلوغ سیاسی هستند. الزامات هویت خواهانه ترامپِ بدون رنگ و بوی سیاسی و بن سلمانِ جوان سبب شد تا نتانیاهو فرصت مناسبی برای بهره برداری از این تمایلات پیدا کرده و شرایط یک قمار سیاسی سه جانبه به وجود آید.اصطلاح جدایی-فردگراییاریکسون اصطلاح جدایی-فردگرایی را در خصوص نوجوانان مطرح می کند. نوجوان با توانایی‌هایی که پیدا میکند سعی می‌کند که از سلطه والدین بیرون آید. اریکسون این فرایند را «گم گشتگی نقش» تعبیر می کند و فرد در این حالت دائم خودش را از طرق مختلف همچون انجام رفتارهای فراتر از سن خود ارزیابی می‌کند. بعد از مرحله ارزیابی نوبت به فرآیند جستجوگری و آزمون و خطا می رسد. اهمیت دوره جستجوگری به این علت است که فرد بعد از این مرحله به تعهد، تشخص و هویت دست پیدا می کند. اما این هویت یابی الزاما نمی‌تواند ماهیت مثبت به خود گیرد؛ زیرا فرد عملا شناخت‌های قبلی خود در مسائل مختلف را ممکن است از دست داده و با نوعی بحران هویت مواجه شود.ترامپ به دلیل نداشتن سابقه و هویت سیاسی که بارها از سوی رقبای انتخاباتی و مجامع مختلف از این منظر مورد حمله و تمسخر قرار گرفت، نیاز داشت تا ابتدا از سلطه فکری والدین سیاسی آمریکا خارج شود. برای تحقق این امر نیاز بود تا مسائلی مطرح شود که بزرگان قبلی عرصه سیاسی آمریکا از ورود به آن اکراه داشتند. مسئله هژمون یابی چین و روسیه، مهاجران آمریکا، کره شمالی، برجام و غیره از جمله مصادیق این امر بود. بعد از پیروزی در انتخابات، نوبت به مرحله ارزیابی و جستجوگری در موارد مطروحه بود. لغو روادید برای مهاجران از جمله ایرانی ها، توهین های مکرر به اعضای اتحادیه اروپایی و تحقیر مستقیم کشورهای اسلامی از جمله رفتارهایی بود که بیشتر رنگ و بوی ارزیابی داشت.بدین ترتیب ترامپ در این مرحله گذار سعی کرد تا جاماندگی سیاسی خود نسبت به سایر همتایان اش در آمریکا را تا حدودی جبران کند و در عرصه داخلی و خارجی به یک تعهد، تشخص و هویت مستقل دست پیدا کند. اما این هویت یابی جدید سبب شد تا وی خود را در یک موقعیت ناشناخته با تعهدات انحصاری بیابد و بدین ترتیب وارد مرحله بحران هویت شود. این همان فرآیندی است که به نسبت در مورد بن سلمان نیز قابل تعریف است.اصطلاح بحران هویتاریکسون در این بخش مطرح می‌کند اگر مرحله بحران هویت ادامه پیدا کند این اختلالات به وجود می آید: اشکال در دنبال کردن هدف های درازمدت، نداشتن الگوهای مناسب دوستی، درگیر شدن در ناهنجاریها، اختلال در شناخت‌های مذهبی، فرهنگی و سیاسی، عدم توجه به ارزش های اخلاقی، عدم رعایت الزامات و تعهدات گروهی، داشتن دید منفی نسبت به خود، دیگران و اجتماع و در نهایت اختلال در تنظیم رفتار. اما در نهایت مرحله بحران هویت نیز به پایان می‌رسد و پس از آن، فرد از مجموع مراحل اکتشاف، جستجو گری ، آزمون و خطا و انتخاب گری به یک بلوغ و هویت نسبتا مشخص و پایدار می رسد که در این مرحله قرابت بیشتری به هم نوعان خود پیدا کرده و اصطلاحا همرنگ جماعت می شود. این مرحله نقطه آغاز جمع گرایی است.از آنجایی که تاکید بر این است که فرآیند شکل گیری هویت بن سلمان به میزان زیادی به وضعیت ترامپ شباهت دارد؛ از اینرو در این قسمت شابلون مطرح شده از جانب اریکسون بر روی بن سلمان قرار می گیرد. به عبارت دیگر تفاوتی نمی‌کند که ترامپ مجددا در این بخش ارزیابی شود زیرا نتیجه تقریبا یکی است.بن سلمان نیز پس از گذراندن مرحله جدایی-فردگرایی دچار بحران هویت شد. بحرانی که در آن، اهداف دراز مدت عربستان سعودی از حالت «امنیت طلبی» به حالت «قدرت طلبی» و «توسعه طلبی» سوق پیدا کرد. در این مرحله، الگوهای دوستی عربستان با برخی کشورها دچار اختلال شد. آغاز نخستین جنگ برون مرزی تاریخ آل سعود و نخستین جنگ کلاسیک متقابل بین دو کشور عرب در این مرحله انجام شد. کشمکش سیاسی بی سابقه با ایران، اعدام شیخ نمر با وجود مخالفت‌های بین المللی، ماجرای قطر، ماجرای لبنان و سعد الحریری برخلاف الزامات بین المللی با همپیمانان، شکستن هنجارهای مذهبی و فرهنگی آل سعود از طریق اصلاحات خام اجتماعی، بازداشت‌ بی سابقه شاهزادگان و تجار سعودی، آشکارتر شدن روابط با اسرائیل برخلاف تعهدات گروهی در جهان عرب و جهان اسلام و در نهایت معامله ضمنی بر سر فلسطین و قدس  تحت لوای معامله قرن، از جمله مصادیق قابل انطباق با اختلالات به وجود آمده در مرحله بحران هویت برای بن سلمان قابل ذکر است. اکنون وضعیت عمومی آل سعود و بن سلمان را می توان در مرحله اختلال در تنظیم رفتار تعریف کرد و به همین خاطر است که هر گونه اقدام نامتعارف از این کشور همچون حمله به لبنان در چند ماه اخیر قوت گرفته بود و حتی گمانه زنی هایی مبنی بر اقدام ماجراجویانه عربستان علیه ایران نیز مطرح است.ترامپ نیز در این مرحله بدون توجه به منافع دراز مدت آمریکا با اختلال در الگوهای دوستی روبرو شد و حتی کشورهای اروپایی را که بعد از جنگ جهانی دوم همواره روابط دوستی مستحکمی با  آمریکا داشتند را مورد اهانت و تحقیر قرار داد که بی اعتنایی او به نظر اروپایی‌ها در لغو برجام از جمله مصادیق بارز این امر بود. مسلما به همین خاطر بود که هیلاری کلینتون، جان کری و اوباما وی را مایه شرم و خطر بزرگ آینده آمریکا می دانستند.هنجارشکنی های بین المللی همچون حمله به اصل برجام، خروج از توافق نامه ای بین المللی همچون معاهده اقلیمی پاریس،خروج از پیمان تجارت ترانس پاسیفیک، تهدید برای خروج از ناتو و یونسکو، لغو یکجانبه برجام و  احتمالا انتقال سفارت آمریکا به قدس شریف، مجموعه رفتارهای ضد فرهنگی واخلاقی ترامپ در یک سال اول ریاست جمهوری اش نشانگر نوعی اختلال در تنظیم رفتار وی در عرصه های مختلف بین فردی، فرهنگی و سیاسی بود. تا جایی که تبعات این بحران هویت را می شود در تداوم استعفاها و برکناری های زودهنگام برخی اطرافیان معتمد ترامپ همچون «استیو ینن» مشاور ارشد سابق ترامپ، تیلرسون وزیر امور خارجه سابق و بسیاری افراد دیگر به وضوح مشاهده کرد. بنابر تحقیق موسسه بروکینگز ، 34 درصد مقام های رسمی و کارکنان دولت ترامپ در نخستین سال ریاست جمهوری وی برکنار شده، استعفا کرده یا جایگزین شده اند(تقریبا هر 20 روز یک استعفا). این رقم دو برابر نرخ 17 درصدی در سال 1981 میلادی و نخستین سال ریاست جمهوری رونالد ریگان است و بهمین علت رکورد تاریخی به نام ترامپ در این عرصه به ثبت رسیده است.مسائل مربوط به «زبان بدن» ترامپ همچون نحوه دست دادن با برخی مقامات اروپایی و پس زدن دست ترامپ توسط همسرش ملانیا در فرودگاه بن گوریون در می 2017 نیز از جمله مصادیق بحران در روابط بین فردی ترامپ قابل انطباق با نظریه  هویت اریکسون است. «باتی وود»، رفتارشناس و کارشناس «زبان بدن» در مورد چرایی عدم تمایل ترامپ برای گرفتن صمیمی دست همسرش در انزار عمومی برخلاف اوباما می گوید:«احتمالا ترامپ تلاش می کند تا در ذهن مردم، خود را به عنوان رئیس جمهوری نشان دهد که به تنهایی پست ریاست جمهوری را در اختیار دارد و از سلطه و نفوذ برخوردار بوده و هیچ کس، حتی همسرش در این زمینه هیچ نقشی ندارد.»همین اختلالات رفتاری ترامپ سبب شد تا طبق نظرسنجی‌ آسوشیتدپرس وی نامحبوب ترین رئیس جمهور تاریخ آمریکا در سال اول  لقب گیرد؛ زیرا از هر 10 آمریکایی که در این نظرسنجی شرکت کردند، تنها سه نفر معتقد بودند که آمریکا در مسیر درستی گام بر می‌دارد. همچنین همین رفتارها سبب شد تا در  ژانویه 2018 کتاب « آتش و خشم، درون کاخ سفید» نوشتۀ «مایکل وولف» به عنوان جنجالی ترین و پرفروش ترین کتاب سال منتشر شود. این کتاب از زبان نزدیکترین افراد به دونالد ترامپ در کاخ سفید تهیه شده است که سلامت روانی ترامپ را در جایگاه ریاست جمهوری مورد تردید قرار داده اند. وولف، درباره ترامپ ترامپ می گوید:« همه افرادی که وی برای نگارش کتابش با آنها مصاحبه کرده است دونالد ترامپ را مانند یک «کودک» دانسته اند.»البته همانطور که در مقدمه ذکر شد نمی توان ادعا کرد که تصمیمات ترامپ غیر سیستماتیک بوده و  به هر حال این مسئله  هم می‌تواند بخشی از سناریوهای آمریکایی باشد. یعنی اینکه یک فرد دیوانه(حداقل در ظاهر)  و به تعبیری «شعبان بی مخ دیپلماسی آمریکا» در راس امور اجرایی آمریکا قرار گیرد و بدین ترتیب آمریکاییها از طریق این فرد، اقدام به اصلاح و پیش بردن برنامه های در زمین مانده خود کنند و بعد از آنکه به اهداف خود رسیدند با حذف و تقبیح آن فرد، دهکده جهانی را به یک آرامش مجدد بازگردانند. در این صورت  می توان گفت که ترامپ در نقش «لاک غلط گیر» برای سیاست های غلط قبلی و جاری آمریکا عمل می کند.ثبت رکورد برای تثبیت هویتدونالد ترامپ از روزی که پا در کاخ سفید گذاشته است، عامدانه و غیرعامدانه به صورت روز افزون در حال شکستن رکوردهای مختلف حتی در موارد پیش پا افتاده و سبک در عرصه سیاسی است. به عنوان مثال دونالد ترامپ و ملانیا ترامپ اولین رقص زن و شوهر ریاست جمهوری را به افتخار مراسم تحلیف اجراء کردند. وی همچنین نخستین رئیس جمهور آمریکا در یک قرن اخیر بود که در سال نخست ریاست جمهوری اش برای هیچ یک از سران خارجی ضیافت رسمی برگزار نکرد. همچنین وی نخستین رئیس جمهور آمریکا هست که اعتقادی به حیوان خانگی نداشته و به گفته رسانه های آمریکایی اگر این روند ادامه یابد وی یک سنت دیرین در میان روسای جمهور قبل را شکسته است. موارد سبک مذکور را اگر در کنار موارد بزرگتر دیگر همچون حضور ترامپ در مقابل دیوار ندبه در می 2017 به عنوان نخستین رئیس جمهور آمریکا که در حین تصدی پست ریاست جمهوری چنین اقدامی انجام داد همگی نشانگر تمایل این فرد به رکورد شکنی و تثبیت هویت به دست آمده خود است.اینگونه سنت شکنیها و رفتارهای رکورد محور سیاستمداران معمولا در سالهای پایانی انجام می‌شود تا هم توشه‌ای باشد برای بازگشت مجدد آنان در دراز مدت و هم اینکه از تبعات کوتاه مدت و میان مدت سنت شکنی‌هایشان در مقابل گروههای رقیب در امان بمانند. اما اینکه چرا ترامپ از همان روزهای نخست بی مهابا و به صورت انتحاری در حال سنت شکنی است از سه جنبه قابل فهم می تواند باشد:1-اینکه ترامپ در 71 سالگی مسن‌ترین کسی شد که ریاست جمهوری را شروع کرد و از این رو ادوار بعدی ریاست جمهوری چندان در مورد وی قابل تصور نیست 2-ترامپ در نظرسنجی‌های اخیر در آمریکا به عنوان نامحبوب ترین رئیس جمهور آمریکا در 7 دهه گذشته معرفی شده است و حتی نیویورک‌تایمز پیش بینی کرده است که وی بدترین رئیس‌جمهور تاریخ آمریکا باشد؛ به همین  خاطر این احتمال وجود دارد که ترامپ یا زودتر از موعد استیضاح شود یا اینکه در نهایت در یک دوره فرصت استفاده از امپراطوریِ ریاست جمهوری را داشته باشد.3-حضور «ایوانکا ترامپ» دختر ترامپ در مرکز میدانهای سخت منطقه‌ای به ویژه در پرونده فلسطین، این تئوری را تقویت می‌کند که در واقع ترامپِ پدر در نقش سکوی پرتاب ترامپِ دختر برای تصدی ریاست جمهوری آمریکا در آینده (به عنوان نخستین رئیس جمهور زن آمریکا در پی شکست هیلاری کلینتون) است.  از این رو دونالد ترامپ فرصت را غنیمت شمرده و اصطلاحا «نقد را رها نکرده و به نسیه نچسبیده است.»بنیامین نتانیاهو نیز با همین تئوری اما در شرایط متفاوت‌تر قرار گرفته است. اگر نتانیاهو بتواند تا آخر دوره ریاست جمهوری این دوره دوام بیاورد و به واسطه اتهامات فساد مجبور به استعفا نشود، آنگاه با پشت سر گذاشتن بن گوریون، رکورد بیشترین سال حضور در پست نخست وزیری را از آن خود خواهد کرد. بدین ترتیب نتانیاهو برخلاف ترامپ در انتهای امپراطوری خود بوده اما انگیزه‌های وی از ورود در بازی های خطرناک و انتحاری همچون بحث قدس، سوریه و تحریک مستقیم ایران در بحث هسته‌ای و بلندیهای جولان شباهت‌های زیادی به انگیزه‌های مذکور ترامپ دارد. همین اشتراکات باعث شده تا چرخ دنده‌های اسرائیل و آمریکا در مقطع حاضر در مسیر موافق یکدیگر و در مسیر مخالف اتحادیه اروپایی و سودای تشکیل دو دولت بچرخد. بن سلمان نیز تلاش می‌کند تا با همان الگوی ذکر شده، در نقش «چرخ دنده هرزگرد» مابین نتانیاهو و ترامپ قرار گیرد تا او نیز از این طریق اقدام به تثبیت هویت به دست آمده خود کند.جمع بندیدر مجموع می توان گفت که نامتعارف بودن ادراکیات و رفتارهای سیاستمدارانی همچون دونالد ترامپ، بن سلمان و بنیامین نتانیاهو و حتی نمونه های داخلی آن همچون رفتارهای مقامات ارشد جریان فتنه و جریان انحرافی ریشه در ابعاد روانشناختی به ویژه نظریه «هویت» و «بحران هویت» دارد. از این رو رفتارهای غیر متعارف شخصیت های بزرگ و صاحب قدرت طبیعتا نتایج بزرگ نیز در پی دارد. ضمن آنکه هویت های کوچک برای تبدیل شدن به هویت های بزرگ و هویت های بزرگ برای جلوگیری از کوچکتر شدن هویت قبلی در یک نقطه اشتراک قرار می‌گیرند و آن عبارت است از انجام کارهای بزرگ که مصادره قدس شریف از جمله برگ های برنده هویت ساز برای دونالد ترامپ، بن سلمان و بنیامین نتانیاهو بود.ایوانکا ترامپ نیز در این میان به پشتوانه خوش خدمتی‌های کم نظیر ترامپِ پدر و با پشتوانه همسر یهودی خود و همچنین با گرویدن به دین یهود تبدیل به ذخیره استراتژیک صهیونیسم جهانی شده و به نظر می‌رسد لاتاری آینده سیاست در آمریکا در دست وی قرار گرفته است.  نویسنده: وحید مردانه کارشناس مسائل خاورمیانه /

حتما بخوانید :  شورای صلح افغانستان: کشورهای خارجی نمی‌توانند به نمایندگی از کابل با طالبان گفت‌وگو کنند
برچسب ها :

این مطلب بدون برچسب می باشد.

دیدگاه کاربران 0
  • نظرات شما پس از بررسی و تایید نمایش داده می شود.
  • لطفا نظرات خود را فقط در مورد مطلب بالا ارسال کنید.